Spoorbio

Centraal Station, Perron 1
Van 6 november 1942 tot juni 1944
Van medio 1945 tot 30 december 1964

Op 6 november 1942 opent een zeer bijzondere bioscoop zijn deuren: de Spoorbio.⁽¹⁾ In een omgebouwde spoorwagon, die stond opgesteld op het doodlopende eerste perron van het Utrechtse Centraal Station, was een bioscoopzaaltje ingericht dat plaats bood aan 64 bezoekers. De exploitant, de heer W. Korsmit, wilde ook films vertonen in rijdende spoorbio's, maar dat bleek in verband de korte afstanden van het Nederlandse spoorwegnet geen haalbare kaart. Hij verkreeg van de Nederlandse Spoorwegen het alleenrecht voor het exploiteren van bioscopen op de stations. In het bioscoopje op het Utrechtse Centraal Station werden in een kort programma doorlopend journaals en andere korte films vertoond. In juni 1944 verhuisde de Spoorbio naar het Station Zeist. Het is onduidelijk of er op die nieuwe lokatie in de Spoorbio daadwerkelijk films zijn vertoond. Kort na het einde van de oorlog is de Spoorbio weer terug op het Centraal Station van Utrecht, waar het weer een programma brengt met 'Geestige teekenfilms. Actueele en interessante films. Duur van het programma ± 20 minuten. Toegang voor alle leeftijden. Doorlopende voorstelling van 8 tot 21 uur.' De bezoekers werden tijdens de filmvertoning van het vertrek van de treinen op de hoogte gehouden. In 1947 liet de heer Korsmit een nieuwe Spoorbio bouwen. De oude Spoorbio werd met gering succes korte tijd geëxploiteerd op de stations van Zwolle, Den Bosch en op Schiphol. De nieuwe Spoorbio had 84 zitplaatsen. Tot de sluiting van de Spoorbio op 30 december 1964 vertoonde de bioscoop een doorlopend programma zoals dat ook in de Cineac-bioscopen te zien was met journaals, tekenfilms en korte documentaires. Door de bouw van een geheel nieuw station in de jaren zeventig is de plaats waar de Spoorbio stond opgesteld niet meer te herkennen.

Polygoon-item De Spoorbio (1942) bij Beeld en Geluid

1. Zie voor de Spoorbio: Luuk Bruins, Levende beelden op dood spoor. Archiefonderzoek naar de Utrechtse Spoorbio 1942 - 1964. Paper Universiteit Utrecht, 1996.

De vaste bioscopen