De kinetoscoop in De Vereeniging

van 26 september tot medio oktober 1895

Eind september 1895 waren er weer kinetoscopen in Utrecht te zien. Nu in sociëteit De Vereeniging aan de Mariaplaats. Ook was de fonograaf er te horen. Het tentoonstellen van de toestellen paste hier in de reeks evenementen die de de heer Schoonenberg, exploitant van de sociëteit organiseerde: 'Pas zijn de leden van de Weener-Dameskapel, die een tijdlang het publiek naar de "Vereeniging" op de Mariaplaats trok, weer "naar hare haardsteden" teruggekeerd, of de heer Schoonenberg heeft alweer voor afwisseling gezorgd. Thans is het de Kinetoscope, die er hare wonderkunsten vertoond, welke zeker kijkers genoeg zullen vinden.'(1) Wie de toestellen exploiteerde werd niet vermeld. Ook is onduidelijk hoe lang de apparaten dit keer te zien en te horen zijn geweest. Vanaf 20 oktober werden er in de Vereeniging elke avond specialiteitenvoorstellingen gehouden. De kinetoscopen en de fonografen zullen er toen wel niet meer hebben gestaan. Zij zijn dus waarschijnlijk ongeveer drie weken te zien en te horen geweest. Het was de laatste keer dat de kinetoscoop in Utrecht te bezichtigen was. De exploitatie van de kinetoscoop in Nederland is zeer beperkt geweest. Toch is de kinetoscoop-exploitatie ook na 1895 nog doorgegaan. Op 6 februari 1900 ontvingen B&W van Utrecht een brief van de heer A. Salvatore, Govert Flinckstraat 113, Amsterdam, waarin hij te kennen gaf 'dat hij zich op de a.s. Kermis te Costi eene standplaats zag aangewezen, voor zijne net ingerichte tent, breed 6 Meter en diep 3 Meter om daarin te exploiteren: de Mutoscope, de Kinetoscope en de Phonograaf'.(2) Het is de heer Salvatore niet gelukt een standplaats op de kermis te bemachtigen. De brief toont echter aan dat er rond 1900, toen de geprojecteerde film al aardig ingeburgerd was, nog kinetoscopen werden geëxploiteerd.

1. Utrechtsche Courant, 27 sept. 1895

2. Notulen B&W Financiëele Zaken 1900, 67 Q

De kinetoscoop