De Albert Frères veroveren Utrecht
Van 18 tot 23 juli en van 28 tot 31 juli 1904
In februari 1904 gaf de filmexploitant W. Lohoff filmvertoningen in het Gebouw voor Kunsten en Wetenschappen die zeer positief ontvangen werden: 'Het hinderlijke flikkeren en beven is hier tot een minimum teruggebracht, de voorstellingen zijn rijk en wonderbaar te noemen en de verschillende platen duren soms meer dan een half uur.'(1) Het succes van Lohoff werd ver overtroffen door het succes dat de volgende vertoners ten deel viel. Dat waren de Alberts Frères die met hun bioscoop, 'met den imposant-Romeinschen gevel'(2), aanwezig waren op de kermis. In hun 'grootste exploitatie op bioscopisch gebied in het Koninkr. der Nederlanden'(3) vertoonden ze films uit een enorme voorraad, zodat ze steeds wisselende voorstellingen konden geven. Voor de muzikale begeleiding zorgde 'een uitstekend Piano Concert onder leiding van den Nederlandschen gediplomeerden Musicus den heer Antoon Hartman'.(4) Grote aandacht ging bij deze voorstellingen uit naar de eigen filmopnamen die de gebroeders Alberts in Utrecht hadden gemaakt. Op de zaterdag voor het begin van de kermis hadden ze opnamen gemaakt van de Grand Bazar Français in de Lange Viestraat. Zo konden ze op de kermis beelden laten zien van 'Overdruk verkeer van Heeren Bezoekers en Koopsters. Het beladen van Bestelde waren in de Auto der Bazar, Zenuwachtige Bedienden, etc, etc, etc'.(5) Op zondagmorgen 17 juli maakten de Alberts Frères ook nog opnamen van het uitgaan van de Augustinuskerk aan de Oudegracht. Deze Utrechtse opnamen trokken samen met de gekleurde opnamen, de sprookjes, de fantastische avonturen, de humoristische scènes en 'niet 't minst de verbinding van grammofoon met bioscoop'(6), zoveel publiek 'dat men het publiek vriendelijk moest verzoeken geregeld en ordelijk binnen te gaan'.(7)
Toen tijdens de kermis, op vrijdag 22 juli, koningin Emma, de koningin-moeder, naar Utrecht kwam om daar o.a. het Gemeente-Museum en de Rijksmunt te bezoeken, grepen de Alberts Frères onmiddellijk hun kans om er een filmopname van te maken. Het Utrechtsch Nieuwsblad schreef, toen de opnamen waren vertoond: 'Prachtig zijn ook deze opnamen geslaagd. Toen H.M., na het instappen in Haar rijtuig, het photografisch toestel bemerkte, had Zij de groote welwillendheid eenige oogenblikken te poseeren, zoodat er een werkelijk eenig mooi portret van H.M. gemaakt kon worden.'(8) In de Nieuwe Groninger Courant van 17 april 1905 onthulde Albert Mullens hoe dit mooie portret tot stand was gekomen: 'In Utrecht was ik verleden jaar op de kermis. Op een middag om half vijf vernam ik, dat H.M. de Koningin-Moeder om vijf uur op de Munt zou komen. Om vijf uur stond ik met mijn toestel voor de Munt en maakte op een blanke film de opname: H.M. de Koningin-Moeder verlaat de Munt. Ik ben toen met mijn film in een donkere kamer gegaan en heb ze gespannen op een houten raam, dat zoo ingericht is, dat er vier lagen op elkaar zijn, zonder dat de lagen elkaar raken. In een bad van 60 L. metholhydrogenium heb ik het ontwikkeld, daarna afgespoeld, gefixeerd en toen heb ik het - maar hoe dat is, is mijn geheim, dat zeg ik u niet - gedroogd in den tijd van een kwartier. Mijn negatief had ik dus klaar. Ook mijn positief had ik gauw gereed, door het negatief aan een blanco film te laten voorbij trekken onder belichting en op dezelfde wijze te ontwikkelen als mijn negatief. En 's avonds om zeven uur gaf ik een voorstelling en vertoonde met buitengewoon veel succes: H.M. de Koningin-Moeder verlaat om vijf uur de Munt. H.M. stond in het rijtuig en keek de zaal in (dus naar het toestel) en verschillende personen, die dicht bij het rijtuig hadden gestaan, zeiden tegen me: Alberts, dat is een leugen. De Koningin-Moeder heeft je niet zoolang aangestaard! En het was zoo. Weet u hoe ik dat doe? Ik laat eenvoudig de film stilstaan onder haar loop - hoe, dat is mijn geheim alweer - en laat daardoor een interessant gedeelte langer duren dan het in werkelijkheid heeft geduurd.'(9) De beelden van de koningin-moeder waren nog een extra aanbeveling voor een bezoek aan de imposante tent van de Alberts Frères, zodat het er erg druk was: 'Meer volk dan er bij voorstelling op voorstelling in de ruime tent van gebroeders Albert nú al gaat, kan er met geen mogelijkheid in', meldde de Utrechtsche Courant.(10) De gebroeders besloten daarom in de week na de kermis nog vier dagen lang voorstellingen te geven in de grote zaal van Park Tivoli. Ook deze voorstellingen waren een groot succes. 'En als 't kan, is nu, in die stille, ruime omgeving, het succes nòg grooter! Van half negen tot bijna elf uur toe hebben de heeren Alberts ons gisterenavond bezig gehouden, slechts met kleine pauseeringen tusschen de verschillende afdeelingen.'(11)
Zie ook: Hoera voor een koninklijke film
1. Utrechtsche Courant, 15 febr. 1904
2. Utrechtsche Courant, 25 juli 1904
3. Utrechtsch Nieuwsblad, 18 juli 1904
4. Utrechtsch Nieuwsblad, 18 juli 1904
5. Utrechtsche Courant, 18 juli 1904
6. Utrechtsche Courant, 22 juli 1904
7. Utrechtsch Nieuwsblad, 23 juli 1904
8. Utrechtsch Nieuwsblad, 26 juli 1904
9. aangehaald in de Nijmeegsche Courant van 20 april 1905, afgedrukt bij F. van der Maden, Mobiele filmexploitatie in Nederland 1895-1913, voorzover het mogelijk is deze te beschrijven en te analyseren aan de hand van de ontwikkeling te Nijmegen. Nijmegen, 1981. pag. 157
10. Utrechtsche Courant, 25 juli 1904
11. Utrechtsche Courant, 30 juli 1904
Koningin Emma brengt een bezoek aan de Rijksmunt te Utrecht op 22 juli 1904. De Albert Frères hebben hier filmopnamen van gemaakt. Rechts op de foto zijn filmers (of fotografen) te zien. (HUA)